Partnerstvom ka zaštiti prirode

0
583
Agrosaveti - Zaštita prirode 01

U Zavodu za zaštitu prirode Srbije održan je skup „Partnerstvom ka zaštiti prirode“, koji je okupio više od 150 predstavnika stručnih, državnih institucija, naučnika, ekoloških organizacija civilnog sektora i onih koji upravljaju zaštićenim područjima. Učesnici su razmatrali stanje prirode u odnosu na uspostavljanje sistema korišćenja obnovljivih izvora energije i značaj izrade crvenih lista i knjiga ugroženih vrsta faune, flore i gljiva.

Luna Sensation Bayer 1120x180 V01

Prvu tematsku prezentaciju u vezi sa trenutnim stanjem prirode u našoj zemlji u odnosu na uspostavljanje sistema malih hidroelektrana, solarne i geotermalne energije, održao je mr Saša Branković, ihtiolog u Zavodu za zaštitu prirode Srbije. Branković je naglasio da je pokretanje izgradnje malih hidroelektrana u vezi sa direktivom Evropske unije o energetskoj efikasnosti, po kojoj Srbija treba da obezbedi 27 odsto proizvodnje struje iz sistema obnovljivih izvora.

Naglasio je da njihovo uspostavljanje mora biti usaglašeno sa Bonskom konvencijom (Konvencija o zaštiti migratornih vrsta divljih životinja), Bernskom konvencijom (Konvencija o zaštiti životinja), Ekološkom mrežom i uključivanjem u mrežu zaštićenih područja Natura 2000.

ExelGrow Adama 1120x180

Faktori narušavanja prirode prilikom izgradnje MHE

Branković je naveo faktore koji utiču na narušavanje prirode tokom uspostavljanja malih hidroelektrana (MHE), a među njima su:

  • slabo kontrolisanje načina njihove izgradnje,
  • dugo trajanje izgradnje i
  • neproveravanje da li su ispunjeni uslovi zaštite prirode.

Ukazao je na to da duži period izgradnje malih hidroelektrana utiče na zamućenost vode, što dalje može ugroziti pojedine vrste riba, dok izgradnja pristupnih puteva i elektrovoda za priključenje na elektromrežu može ugroziti okolne livadske i šumske ekosisteme.

Galenika Fitofarmacija Flux 1120x185

Na prezentaciji je istaknuto da problemi nastaju i zato što se ne poštuju uslovi zaštite prirode i ne uspostavljaju funkcionalne riblje staze. Gradi se bez dobijenih uslova zaštite prirode, što dovodi do izgradnje previše malih hidroelektrana na jednoj reci, kao što je slučaj sa Jošaničkom rekom. Problem je i nepostojanje proračuna, tj. istraživanja u vezi sa visinom podzemnih voda u nizvodnom toku od planirane male hidroelektrane.

PROČITAJTE I...  Sud zabranio gradnju mini-hidroelektrane na Visočici

Branković je predstavio i pozitivne primere u izgradnji malih hidroelektrana koje su bazirane na sistemu nekadašnjih vodenica kod nas, i primere iz Slovačke sa dobro napravljenim ribljim stazama.

Infinito Bayer 1120x180 V01

Uticaj solarnih panela i vetroparkova na životnu sredinu

U Srbiji se tek uspostavljaju solarni parkovi i geotermalne energije tek počinju da se koriste, ali i oni mogu negativno uticati na prirodu. Na primer, kako je istakao Branković, solarni paneli štete mikroprostoru livada na kojima se postavljaju, tako da se u izboru lokacije mora voditi računa o tome. U Srbiji zasad postoji samo jedan solarni park i nalazi se u Zaovinama.

O izgradnji vetroparkova govorio je mr Nikola Stojnić, ornitolog u Pokrajinskom zavodu za zaštitu prirode. Stojnić je naveo da je u početnom stadijumu njihove izgradnje bilo dosta grešaka, od kojih najviše stradaju ptice i slepi miševi. Kao primer, prikazan je uticaj vetroparka Altaman u Americi, od koga godišnje strada više od 4.700 ptica, od toga 1.300 ptica grabljivica, među kojima i 70 retkih i ugroženih surih orlova. Negativan primer je i vetropark postavljen na Gibraltaru, koji je migratorni put ptica.

Spyrale Adama 1120x1080

Inicijative za izgradnju vetroparkova kod nas su pokrenute 2008. godine. Kako bi se predupredila negativna iskustva drugih zemalja, Zakonom o zaštiti prirode propisano je da se lokacije za vetroparkove utvrde tako da se izbegnu važna staništa i migratorni putevi ptica i slepih miševa.

PROČITAJTE I...  Dekani stali u odbranu reka na Staroj planini

Prvi veći vetroparkovi u Vojvodini su vetropark Alibunar, koji je u završnoj fazi izgradnje, Čibuk i Kovačica, rekao je Stojnić. U cilju adekvatnog izbora lokacija vetroparkova u Vojvodini, preklopljene su karte Ekološke mreže, zaštićenih područja i područja od svetskog značaja za ptice. Tako je izrađena je karta u kojoj su naznačena mesta gde se vetroparkovi nikako ne mogu graditi, gde se uslovno mogu graditi, i gde gradnja nije problem, istakao je Stojnić.

Dobri primeri iz prakse

Pozitivne primere iz prakse, uz učešće i dobit lokalnih zajednica u zaštićenim područjima od obnovljivih izvora energije, predstavio je dr Slobodan Puzović, pomoćnik direktora u Pokrajinskom zavodu za zaštitu prirode (u prezentaciji „Korišćenje biomase u zaštićenim područjima kroz revitalizaciju i održavanje staništa“). Puzović je predstavio primere iz Specijalnog rezervata prirode „Obedska bara“, gde je ostvaren program povratka crnog ibisa, i Specijalnog rezervata „Deliblatska peščara“ u kome su čišćena travnata staništa i gde je lokalnom stanovništvu omogućeno da koristi glog za proizvodnju peleta.

Tradicionalno upravljanje zaštićenim područjima u kome je jedina funkcija zaštita, odavno je prevaziđeno. Danas upravljanje podrazumeva zaštitu koja usaglašava mere konzervacije i razvojne aktivnosti. Očuvanje prirode i omogućavanje boljeg korišćenja različitih izvora obnovljive energije ‒ bitni su uslovi partnerstva i uspostavljanja efikasnog sistema delovanja svih relevantnih subjekata u ovoj oblasti, glavni je zaključak učesnika Skupa.

PROČITAJTE I...  Tradicionalna i organska poljoprivreda nisu isto

Značaj „crvenih knjiga“

Na skupu je predstavljena „Crvena knjiga faune Srbije 4: Pravokrilci“, autora Dragana Pavićevića, prof. dr Ive Karamana i dr Mladena Horvatovića, u izdanju Zavoda za zaštitu prirode Srbije i Departmana za ekologiju i biologiju Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu.

Crvene knjige predstavljaju naučno utemeljenu osnovu za preduzimanje akcija na svim nivoima nadležnosti i odgovornosti u očuvanju biodiverziteta. Mogu se posmatrati kao odgovor na sve drastičnije narušavanje prirode i nestajanje vrsta.

Izvor: Agronews, RTS

Prethodni tekstProizvodnja priplodnih nazimica u Crnoj Bari
Sledeći tekstPotrebno više investicija u poljoprivredu

POSTAVI KOMENTAR

Unesite komentar
Unesite Vaše ime